రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం: రేషన్ బియ్యానికి బదులుగా ఖాతాలో డబ్బులు జమ

దేశంలో పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు ఆహార భద్రత కల్పించడమే లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎన్నేళ్లుగా పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్ (PDS) ద్వారా రేషన్ సరుకులను అందిస్తోంది. ముఖ్యంగా బియ్యం, గోధుమలు, చక్కెర వంటి నిత్యావసర వస్తువులు తక్కువ ధరలకు లేదా ఉచితంగా రేషన్ షాపుల ద్వారా పంపిణీ చేస్తున్నారు. అయితే ఈ వ్యవస్థలో కొన్నిచోట్ల అవకతవకలు, నకిలీ రేషన్ కార్డులు, బ్లాక్ మార్కెట్ వంటి సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

ఈ సమస్యలకు పరిష్కారంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పుడు రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం (Ration Card Cash Transfer – DBT) ను ప్రవేశపెట్టేందుకు కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఈ కొత్త విధానంలో రేషన్ సరుకుల స్థానంలో అర్హులైన లబ్ధిదారుల బ్యాంక్ ఖాతాల్లో నేరుగా నగదు జమ చేయనున్నారు.

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం అంటే ఏమిటి?

ఇప్పటివరకు రేషన్ కార్డు ఉన్న కుటుంబాలకు ప్రభుత్వ రేషన్ షాపుల ద్వారా ధాన్యాలు అందేవి. ఇప్పుడు ప్రతిపాదిస్తున్న నగదు బదిలీ విధానంలో, ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన మొత్తాన్ని ప్రతి నెలా లబ్ధిదారుల బ్యాంక్ ఖాతాలో నేరుగా జమ చేస్తుంది. ఈ విధానాన్ని Direct Benefit Transfer (DBT) ద్వారా అమలు చేయనున్నారు.

దీని ద్వారా లబ్ధిదారులు తమ అవసరాలకు అనుగుణంగా బియ్యం, గోధుమలు లేదా ఇతర సరుకులు మార్కెట్‌లో కొనుగోలు చేసుకునే స్వేచ్ఛ కలుగుతుంది.

ఈ కొత్త విధానం ఎందుకు తీసుకువస్తున్నారు?

ప్రభుత్వం ఈ మార్పు తీసుకురావడానికి పలు కారణాలు ఉన్నాయి:

• నకిలీ రేషన్ కార్డులను పూర్తిగా తొలగించడం

• మధ్యవర్తుల పాత్రను తగ్గించడం

• రేషన్ సరుకుల అక్రమ తరలింపును అరికట్టడం

• ప్రభుత్వ ఖర్చుల్లో పారదర్శకత పెంచడం

• లబ్ధిదారులకు నేరుగా ప్రయోజనం అందించడం

డిజిటల్ టెక్నాలజీ వినియోగం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, నగదు బదిలీ విధానం మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం అమలు విధానం

కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని ఒక్కసారిగా దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేయకుండా, దశలవారీగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఇప్పటికే కొన్ని కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో ఈ విధానాన్ని పైలట్ ప్రాజెక్టుగా అమలు చేసి మంచి ఫలితాలు సాధించారు.

స్టెప్ బై స్టెప్ అమలు విధానం

1. రేషన్ కార్డు వివరాలను ఆధార్ కార్డుతో లింక్ చేస్తారు

2. ఆధార్‌ను బ్యాంక్ ఖాతాతో అనుసంధానం చేస్తారు

3. అర్హులైన లబ్ధిదారుల జాబితాను తయారు చేస్తారు

4. ప్రతి నెలా నిర్ణీత నగదు మొత్తాన్ని ఖాతాలో జమ చేస్తారు

5. అవసరమైతే e-RUPI డిజిటల్ వోచర్ ద్వారా కూడా ప్రయోజనం అందిస్తారు

6. లబ్ధిదారులు నగదు లేదా రేషన్ సరుకుల మధ్య ఎంపిక చేసుకునే అవకాశం ఉండొచ్చు

e-RUPI డిజిటల్ వోచర్ అంటే ఏమిటి?

ఈ పథకంలో ముఖ్యమైన మరో అంశం e-RUPI డిజిటల్ వోచర్. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) సహకారంతో ప్రభుత్వం ఈ విధానాన్ని అమలు చేయనుంది.

ఈ వోచర్ లబ్ధిదారుల మొబైల్ నంబర్‌కు SMS లేదా QR కోడ్ రూపంలో పంపబడుతుంది. బ్యాంక్ ఖాతా లేకపోయినా, ఈ వోచర్‌ను ఉపయోగించి నిర్దిష్ట కేంద్రాల్లో సరుకులు కొనుగోలు చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

ఇది పూర్తిగా డిజిటల్ వ్యవస్థ కావడంతో మోసం జరిగే అవకాశాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి.

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం ముఖ్య వివరాలు

ఈ పథకం వల్ల లబ్ధిదారులకు కలిగే ప్రయోజనాలు

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం అమలైతే ప్రజలకు పలు లాభాలు కలుగుతాయి:

• ప్రతి నెలా ఖాతాలోకి నేరుగా డబ్బులు వస్తాయి

• రేషన్ షాపులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది

• బ్లాక్ మార్కెట్, అక్రమ రవాణాకు అడ్డుకట్ట పడుతుంది

• కుటుంబ అవసరాలకు అనుగుణంగా సరుకులు కొనుగోలు చేయవచ్చు

• డిజిటల్ లావాదేవీలు ప్రోత్సహించబడతాయి

• ప్రభుత్వ పథకాల అమలు మరింత పారదర్శకంగా మారుతుంది

ఈ పథకానికి అవసరమైన అర్హతలు

సాధారణంగా ఈ పథకం కోసం అవసరమైన అర్హతలు ఇవి:

• చెల్లుబాటు అయ్యే రేషన్ కార్డు

• ఆధార్ కార్డు

• ఆధార్‌తో లింక్ అయిన బ్యాంక్ ఖాతా

• మొబైల్ నంబర్

• కుటుంబ సభ్యుల వివరాలు

గమనిక: రాష్ట్రానుసారం అర్హత ప్రమాణాలు కొంత మారే అవకాశం ఉంటుంది.

రేషన్ బియ్యం పూర్తిగా నిలిపివేస్తారా?

ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం నగదు బదిలీ విధానాన్ని పైలట్ ప్రాజెక్ట్గా అమలు చేస్తోంది. భవిష్యత్తులో లబ్ధిదారులకు నగదు కావాలా లేదా బియ్యం కావాలా అనే ఎంపిక ఇవ్వాలనే ఆలోచనలో ఉంది. కాబట్టి వెంటనే రేషన్ బియ్యం పూర్తిగా నిలిపివేసే అవకాశం లేదు.

ఖాతాలోకి ఎంత నగదు జమ అవుతుంది?

ప్రభుత్వ వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, మార్కెట్ ధరల ఆధారంగా ఒక్కో వ్యక్తికి నెలకు సుమారు ₹150 నుంచి ₹250 వరకు నగదు జమ చేసే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ మొత్తం రాష్ట్రాన్ని బట్టి మారవచ్చు.

ఈ పథకం ఎక్కడ అమలులో ఉంది?

చండీగఢ్, పుదుచ్చేరి వంటి కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే ఈ నగదు బదిలీ విధానం అమలులో ఉంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో (ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ) అమలుపై ఇంకా అధికారిక ప్రకటన రావాల్సి ఉంది.

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ స్టేటస్ ఎలా చెక్ చేయాలి?

లబ్ధిదారులు ఈ విధంగా స్టేటస్ తెలుసుకోవచ్చు:

• NFSA అధికారిక వెబ్‌సైట్ ద్వారా

• రాష్ట్ర పౌర సరఫరాల శాఖ వెబ్‌సైట్ ద్వారా

• సమీప రేషన్ షాప్ లేదా సచివాలయం ద్వారా

ముగింపు

రేషన్ కార్డు నగదు బదిలీ పథకం దేశంలోని ఆహార భద్రతా వ్యవస్థలో ఒక కీలక మార్పుగా చెప్పుకోవచ్చు. లబ్ధిదారులకు నేరుగా ప్రయోజనం చేరేలా చేయడమే ఈ పథకం ప్రధాన లక్ష్యం. డిజిటల్ టెక్నాలజీ సహాయంతో ప్రభుత్వ పథకాలు మరింత సమర్థవంతంగా అమలవుతాయని ప్రభుత్వం ఆశిస్తోంది.

భవిష్యత్తులో ఈ విధానం దేశవ్యాప్తంగా అమలైతే, పబ్లిక్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్ పూర్తిగా కొత్త దశలోకి అడుగుపెడుతుంది.